Deze site werkt prettiger als u javascript aanzet.

Jeveka, de verbindende factor in het vacuüm

Geschreven door Claud Biemans voor Nevac blad 2017-1.

Schroeven en moeren die nog ergens op de plank liggen zijn vaak ongeschikt voor het bouwen van een vacuümopstelling. Zomaar een schroef is vettig en de legering van het metaal kan ongewenste elementen bevatten die uitgassen. Ook kunnen bij het monteren gasresten opgesloten worden tussen de windingen en achter de schroef. Dat kan ‘onvindbare’ virtuele lekken opleveren die ultrahoog en ultraschoon vacuüm verpesten. Het familiebedrijf Jeveka heeft zich gespecialiseerd in bevestigingsartikelen voor speciale technische installaties. Producten voor vacuümtoepassingen zijn voor hen een belangrijke tak van sport.

Leonard Hofman is een van de mensen van het team bij Jeveka dat alles weet over bevestigingsartikelen voor vacuümtoepassingen [1]. Hij geeft me een rondleiding door het bedrijfsgebouw, dat binnen opgesierd is met fraai ontworpen behang vol technische tekeningen van schroeven en moeren. Het pand staat in de nog redelijk lege omgeving van Almere Poort, waar het bedrijf sinds twee en een half jaar gevestigd is. Alles ziet er nog gloednieuw uit. “We houden dan ook van een erg schone omgeving”, zegt Hofman, “dat is belangrijk voor de producten die we verkopen.”

Leonard toont schroefje voor vacuüm
Leonard Hofman laat verschillende bevestigingsmaterialen voor vacuümtoepassingen zien.

Het bedrijf is 80 jaar geleden opgericht door Johannes Veltkamp (vandaar de naam: Je-Ve-Ka). Het begon als metaalhandel en -bewerkingsbedrijf op de Prinsengracht in Amsterdam. Het familiebedrijf wordt nu geleid door de derde generatie. Jeveka is met 65 medewerkers uitgegroeid tot een van de belangrijkste spelers op het gebied van bevestigingsartikelen voor de hightech- en vacuümindustrie.

Haken en ogen

Hofman: “We handelen in boutjes en moertjes. Doorgaans heeft men er dan niet zo gek veel begrip voor dat je vaak een levertijd hebt van elf of twaalf weken. Maar er zitten nogal wat haken en ogen aan. In normaal roestvast staal zit altijd wel een percentage koper en in vacuüm gast dat sowieso uit. Dat willen we niet, zeker niet bij de productie of bewerking van halfgeleiders. Het is niet zo eenvoudig om dat basismateriaal zonder koper te verkrijgen. Er zijn maar een paar bedrijven in de wereld die dat maken. Bepaalde producten van een bepaalde maat worden misschien ook maar één keer per jaar gemaakt. Dan moet je zorgen dat je met je voorraad tot anderhalf jaar kunt overbruggen.” “Staal zonder koper is ook erg hard en het is dan verdraaid lastig om bijvoorbeeld schroefdraad te rollen. Dus je gereedschap daarvoor is veel sterker onderhevig aan slijtage. Het uitsluiten van kruiscontaminatie − veroorzaakt door smering of gereedschap dat gebruikt is voor een ander werkstuk, bijvoorbeeld van koper − is natuurlijk ook erg belangrijk. We gebruiken dus dedicated tools, die je alleen maar voor een bepaalde toepassing gebruikt en niet anders. Dat gaat heel ver, zelfs de koelvloeistof van je machine moet je soms verwisselen.”

Voor vacuümtoepassingen maakt Jeveka bijvoorbeeld gevente bouten, met een gat geboord in het midden. Op die manier kan de lucht achter de bout weg en heb je geen last van virtuele lekken. Hofman: “Daarmee kun je de afpomptijd tot de gewenste einddruk eerder bereiken en dus eerder productie draaien. Sommige schroeven voor vacuümtoepassingen maken we visueel herkenbaar aan de bovenkant door een afgeslepen stukje van 45°.” Daarnaast verzorgt het bedrijf allerlei processtappen voor het verbeteren van de materiaaleigenschappen. Hofman: “We doen dat niet zelf, maar het gebeurt onder onze regie. Met elektrolytisch polijsten haal je bijvoorbeeld de oppervlakteruwheid weg, zodat er minder vervuiling achter kan blijven tijdens je proces. Het staal gaat dan ook niet vreten, en het is minder gevoelig voor koudlas. Het is een kritisch proces, want je haalt een paar micrometer van je oppervlak af en hoeveel mag je verwijderen zonder de mechanische eigenschappen aan te tasten? Dat is een proces waar we gaandeweg ervaring mee hebben opgedaan.”

Speciaal zakje van polyamide met gereinigde bevestigingsmaterialen.
Speciaal zakje van polyamide met gereinigde bevestigingsmaterialen.

Alle superschone bevestigingsmaterialen worden verpakt in speciale zakjes van polyamide (nylon). Hofman: “Je wilt ook niet dat er weekmakers van een kunststof op je materiaal terechtkomen. De reinigingsprocessen en verpakking besteden we uit aan een ander bedrijf. Net als de hele toeleveringsketen voor ASML gebruiken ze daar een apparaat voor restgasanalyse van D&M vacuümsystemen uit Budel [2]. Daar worden onze producten gevalideerd, gecertificeerd, en gecodeerd met een certificaatnummer, want voor je kwaliteitsbewaking moet het allemaal traceerbaar zijn.”

Tenminste houdbaar tot...

Net als bij een pak melk stond er in het verleden een houdbaarheidsdatum op de zakjes met gereinigde bevestigingsmaterialen. Hofman: “We hebben heel lang een houdbaarheid van twee jaar aangehouden. Dat betekende dat ze na die twee jaar weer gereinigd moesten worden. Maar ja, je moet ook naar kosten kijken, dus we vroegen ons af, hoe vaak hebben we eigenlijk vervuiling gehad door overschrijding van de datum? Dat was nog nooit gebeurd en toen hebben we die houdbaarheid kunnen laten vervallen. Dat scheelt erg veel logistieke handeling. We hebben bijvoorbeeld ook wel eens zakjes gehad met diverse componenten. Daar kan je er dan niet zomaar een paar uithalen voor een klant of er een paar andere bijstoppen. Dan moest ik zo’n zakje terugsturen om het te laten herpakken. In de cleanroom kunnen opengemaakte zakjes wel bewaard worden met een speciale folie en opslag. Als je ervoor zorgt dat er geen kruiscontaminatie plaatsvindt, dan kan dat.”

Uitdagend

Door samenwerking heeft Jeveka nu een heel standaardprogramma bevestigingsartikelen voor de vacuümindustrie beschikbaar. Hofman: “Door de diverse stappen om van het basisproduct een gereinigd product te krijgen, verpakt per 25 of 10 stuks, zijn deze producten wel elf of twaalf weken onderweg. Om problemen met leveren aan de klant te voorkomen heeft Jeveka flink geïnvesteerd en hebben we een grote voorraad van de verschillende artikelen beschikbaar. Qua reinheid proberen we alles uniform te houden om de kosten laag te houden. De hoge eisen gelden voor producten die geleverd worden aan ASML, maar er zijn ook andere partijen in de vacuümtechniek actief die vergelijkbare kwaliteitseisen stellen, bijvoorbeeld ook aan restmagnetisme.”

“Wij zijn ook heel blij met de NEVAC, in de zin dat we door de vereniging ook bekend raken in andere sectoren met dezelfde behoefte. We werken wereldwijd en onze export is behoorlijk aan het groeien, zeker met het vacuümgebeuren. Vacuüm is een uitdagende tak van sport, je bent vaak aan het co-engineeren met je klant. In december zijn we met een mechanisch medewerker van ASML bezig geweest om titaan rein te krijgen. De boutjes voor de NXE-machine waren volgens de hoogste standaard gereinigd, maar ze vervuilden het vacuüm nog steeds. Er zat titaanoxide in en dat bleef er maar uitkomen. Na intensief testen hebben we samen een oplossing gevonden. Ook al duurde het een paar weken, het moest gewoon op dat moment gebeuren. Bij Jeveka voelen we ons betrokken bij de klant, dus dan ga je ver om de kwaliteit hoog te houden.”

Bekijk onze pagina met vacuüm artikelen.

Website design en ontwikkeling door Guidance, Database Publishing Specialist.